Van onze wijkhistoricus Luud de Brouwer
Op 11 en 12 maart aanstaande is er een bijzonder archiefstuk te zien in Regionaal Archief Tilburg. Een plattegrond van Tilburg uit de 18de eeuw die zo groot is dat die eigenlijk nergens getoond kan worden. De kaart bevat de Heerlijkheid Tilburg en Goirle zoals die tot de Franse tijd heeft bestaan.
De kaart is opgemeten en getekend tussen 1758-1760. Hij kwam te hangen in het kasteel van Tilburg, daar was hij ook speciaal voor gemaakt. De kaart meet 345 cm bij 440 cm. Het meten van zo'n groot oppervlak ging met behulp van kettingen en het principe van de driehoeksmeting ging in die tijd. Het is opmerkelijk dat er maar relatief kleine afwijkingen zijn.
De toenmalige heer van Tilburg, Gijsbertus van Hogendorp tot Hofwegen, hing de kaart aan een muur in het kasteel en de kaart diende als conversatiestuk. Dat betekent zoveel als dat gasten die het kasteel bezochten uiteraard de kaart te zien kregen en dan ontstond er als vanzelf een gesprek (een conversatie) over wat er allemaal op die kaart te zien was.
De kaart liet aan de geïnteresseerde bezoeker(s) zien tot hoever de heerlijkheid zich uitstrekte, de eigendommen van de heer waren er op te zien, maar er stonden geen gebouwen op. De veldnamen of namen van de herdgangen staan wel vermeld. De heerlijkheid Tilburg en Goirle was kwa oppervlakte een van de grootste dorpen in de Nederlanden van die tijd.
Er viel genoeg te zien op de kaart en er viel ook genoeg over te vertellen. Er stond ook een veldnaam op die in werkelijkheid niet bestond: Bommelskonte. Die naam valt in de categorie 'als Pasen en Pinksteren op een dag vallen'. Dat gebeurt nooit... Of als iemand vraagt 'Waar gaan we naar toe” en je wilde daar niet op antwoorden dan zei je: Naar Bommelskonte !
En daarmee werden eeuwenlang mensen die iets vroegen wat degene die de vraag kreeg niet wilde beantwoorden, met een kluitje in het riet gestuurd.
De Kaart van Zijnen is in 2011 helemaal gerestaureerd en geprepareerd om te worden gescand. Er is een kist gemaakt om de kaart te kunnen vervoeren. In 2011 is er ook een symposium gehouden over de kaart van Zijnen en was er een kijkdag die heel goed is bezocht.
Wil jij de kaart ook in het echt zien? Tilburg zonder spoorlijn, zonder ringbanen, Wilhelminakanaal, Piushaven, zonder Reeshof en Tilburg Noord of Groenewoud? En al die andere uitbreidingen van de laatste 265 jaar, kom dan op 12 en 13 maart aanstaande naar Regionaal Archief Tilburg. Het gebouw is dan van 10u – 16u open. Genoeg gelegenheid om dit wonder van 18de eeuwse techniek te aanschouwen. Het is een buitenkansje want het kan zo maar 15 jaar duren voordat de kaart van Zijnen weer uit het depot komt!
Bezoekadres: Regionaal Archief Tilburg, Kazernehof 75, Tilburg.
Meer informatie, verder lezen? Volg deze link.